Wijnclub Brabo nodigde voor de tweede keer Kris Jeuris van The Portugal Collection uit om een Portugese wijnstreek te presenteren.
Tijdens het eerste werkjaar van de wijnclub kwam Kris al over de Dão vertellen, deze keer was het de beurt aan Douro.
De Dourostreek is waarschijnlijk veel bekender dan Dão. Iedereen dronk al wel eens een glaasje port, de versterkte wijn afkomstig van wijngaarden in de Dourovallei.
Ligging
De Dourostreek is vernoemd naar de gelijknamige rivier die vanuit Spanje naar de Atlantische Oceaan stroomt. De monding bevindt zich ter hoogte van de stad Porto.
De Douro wijnregio ligt noordelijker dan de Dão waarover Kris in 2023 kwam spreken. Toch heeft het gebied een veel warmer klimaat.
We vinden de wijngaarden immers meer naar het oosten, in Trás-os-Montes e Alto Douro. Het gebied wordt soms ook aangeduid als de bovenste Douro. Net omdat het zich stroomopwaarts van Porto bevindt, blokkeren bergketens de invloed van de oceaan waardoor de temperaturen er hoog kunnen oplopen.
De wijngaarden beginnen net ten westen van de stad Regua, ongeveer 60 km landinwaarts vanaf de stad Porto, en lopen tot de Spaanse grens in het oosten.
Door de warmte zijn de zuidelijke hellingen uitermate geschikt voor de productie van porto. Voor de niet versterkte wijnen zoekt men steeds meer de noordelijke flanken op of concentreert men zich op hoger gelegen gebieden.
Geschiedenis
In 1756 werden de eerste regels voor de productie van portwijn vastgelegd. Maar pas in de 18de eeuw werd die wijn, onder impuls van een handelsakkoord met de Britten massaal verscheept naar Engeland. Men ontdekte dat de wijn door toevoeging van alcohol beter bestand was tegen het transport per boot. Zo ontstond ‘porto’ en vanaf dan werd systematisch bijna alle wijn in de Douro versterkt.
Midden de 20ste eeuw kwam er opnieuw aandacht voor niet-versterkte wijnen. Wijnmaker Fernando Nicolau de Almeida creëerde in 1952 zijn eerste Barca Velha omdat hij ervan overtuigd was dat hij in de Douro een wijn van het allerhoogste niveau kon maken. In de jaren 1990 kwamen jonge wijnmakers met veel aandacht voor de niet versterkte wijnen, aangespoord en geïnspireerd door figuren als Dirk Niepoort.
Bodem
Het ‘terroir’, de bodem, is zo ongeveer perfect voor het kweken van kwaliteitsdruiven. Het is vooral schist (dat is toch iets anders dan leisteen! -MR), met vooral op de hoger gelegen delen graniet. De arme ondergrond dwingt de wortels diep in de bodem.
De verschillen in hoogte zijn aanzienlijk. Je vindt wijngaarden tot 800m hoog. Dat heeft een grote impact op de temperatuur en dus op de rijping van de druiven.
Er worden 3 grote subregio’s erkend (Baixa Corgo, Cima Corgo en Douro Superior) elk met hun eigen klimaatkenmerken.
Druivenrassen
In de Douro zijn 116 verschillende druivenrassen toegestaan. De belangrijkste inheemse zijn: gouveio, viosinho, rabigato, códega de larinho in wit en touriga nacional, touriga franca, tinta roriz in rood. Daarnaast komen ook de internationale rassen voor, die meer en meer worden aangeplant.
Anders dan in de meeste andere wijnstreken spreekt men hier minder over de druivenrassen. Veelal bestaan de wijngaarden uit ‘field blends’: verschillende variëteiten staan door elkaar aangeplant. Dat was immers de traditie in het verleden., en het biedt nog steeds een voordeel, wat biodiversiteit betreft, en als troef tegen de klimaatopwarming.
De wijnen
Kris heeft drie witte en vier rode wijnen geselecteerd, waarna de avond wordt afgesloten met een vintage port.
Zoals steeds zijn de proefnotities een samenvatting van de besprekingen die door de leden werden gegeven.
1- Wine & Soul Manoella Branco 2024
De eerste wijn is afkomstig van een 55 jaar oude wijngaard beplant met gouveio, viosinho, rabigato en códega do larinho op een noordelijke helling met granieten grond.
Groene appel, citrus, wit steenfruit, bloemen, vleugje ananas; mooie maar wel stevige zuren, ananas, groene appel, fijn bittertje.
2- Niepoort Morgadio Da Calçada Reserva Branco 2021
Oude wijnstokken, gelegen op 600 meter hoogte op het oosten in Provesende, een zeer speciale regio in de Douro voor witte wijnen. Rabigato, codega de larinha, arinto en andere.
De wijn rijpt 10 maanden op barrique zonder bâtonnage.
Boterig, vanille, kruiden, mineraal; volle en boterige smaak, gedroogd fruit.
Hier hadden we ‘reductie’ moeten herkennen, strikt genomen een wijnfout, maar soms gezocht, en bekomen door tijdens de rijping zuurstof weg te houden van de wijn. Het feit dat er tijdens de rijping op vat niet omgeroerd werd draagt hiertoe bij.
3- Luis Seabra Xisto Cru branco 2023
Luis Seabra was de vroegere wijnmaker bij Niepoort.
70% rabigato, codega (10%), gouveio (10%), viosinho dozelino branco (10%).
Spontane vergisting in gebruikte houten vaten, rijping 12 maanden op houten vaten zonder bâtonnage; de malolactische gisting wordt niet tegengehouden; na de vatrijping blijft de wijn nog 6 maanden op inox tot de botteling.
Gesloten, citrus, groene appel, boeketje bloemen, subtiel mineraal. Rond en soepel, zachte ondersteunende zuren, wat molligheid naar het einde, middellange afdronk.
4- Poeira Dusty 2021
Wijnmaker Jorge Moreira ontwikkelde deze cuvée op vraag van The Portugal Collection. De druiven op de noordelijk gerichte wijngaard rijpen traag en behouden hun zuren, de wijn verkrijgt hier gemiddeld 1% minder alcohol.
Tinta roriz, tinta cao, touriga franca, touriga nacional. Vinificatie deels in open granieten gistingskuipen en deels in inox. Rijping: 30% in inox en de rest op houten vaten gedurende een twaalftal maanden.
Donker met paarse schijn. Expressief, zwart fruit, peper, kruidigheid, cassis, bramen; alcohol in de achtergrond; zwart fruit in de mond, milde zuren, weinig tannine merkbaar.
5- Quinta do Vale Meão Meandro 2023
Van het domein dat aan de oorsprong lag van de iconische Barca Velha. Deze wijn kan gezien worden als het kleine broertje ervan.
40% touriga nacional, 30% touriga franca, 20% tinta roriz, 5% tinta barroca, 3% tinto cão en 2% sousão.
Na een korte maceratie in open lagares vindt rijping plaats in gebruikte vaten van Franse eik.
Kleur vergelijkbaar met vorige wijn: donker paarsrood; subtiele fruitneus, fris rood fruit, zwarte kers, braam; chocolade en aardse tonen, zoet zwart fruit als bosbes en cassis, ronde zachte tannines.
6- Niepoort Voyeur 2021 (Nat’ Cool Series)
In de Nat’ Cool Series wil Niepoort toegankelijke easydrinking wijnen maken. Door het gebruik van amforen (eigenlijk dolia, amforen dienden om wijn te vervoeren -MR) wordt de extractie beperkt waardoor tannines en alcohol beheersbaar blijven. Opvallend: de wijn komt in een literfles.
Field blend met oude lokale rassen. Enkele maanden maceratie en fermentatie in klei-dolia van 1000 liter. Elke dolium bevat wijn van een andere locatie in de Douro-vallei.
Kersenkleur, licht doorschijnend; kers en floraliteit in de neus, kriek, framboos, stenig, roosjes; zuren zijn opvallend, ragfijne tannine, rood fruit, mineralig, bloemen. Doet denken aan een Pinot Noir.
7- Wine & Soul Pintas Character 2022
Warme, zuidelijk georiënteerde wijngaard, tegenover de noordelijk gerichte wijngaard van wijn 4. Field blend met onder andere touriga nacional, touriga franca en tinta roriz.
Vinificatie in open gistingskuipen waarbij de druiven met de voeten geplet worden, rijping gedurende 18 maanden in deels nieuwe eiken vaten.
Paars-violet, gekleurde tranen; zwarte bes, braam, cassis, vlier, vanille, chocolade; zachte tannine, expressieve afdronk, nog een lang leven voor de boeg.
Tenslotte de vintage port. Bij het begin van de presentatie heeft Kris gedemonstreerd hoe je best een oude fles port opent. Een dure Durand-kurkentrekker en een karaf zijn de noodzakelijke benodigdheden. Of een porttang waarmee de hals van de fles verhit wordt, en na een koudeschok afbreekt.
De demonstratie met de Durand lukte, ook al omdat de fles oude port recent was herkurkt op het domein.
8- Quinta do Vale Meão Vintage Port 2001
Deze portwijn is dus ‘aged at the Quinta‘, de flessen werden tot 2022 op het domein gehouden. Blend van 10 lokale rassen met een dominantie van touriga franca, van eigen druiven, vergist in open lagares met intensieve extractie tot aan de mutage (toevoeging van alcohol).
Heel donker, robijnrood met granaat-verkleuring aan de rand. Hedonistisch aromatisch, zwarte pruimen, kruidig, zwarte kers, rozijntjes; frisse zuren, kruiden en heel donker fruit, chocolade, prikkelende alcoholwarmte, lange afdronk.
| Wine & Soul Manoella Branco 2024 | € 19,60 |
| Niepoort Morgadio Da Calçada Reserva Branco 2021 | € 29,89 |
| Luis Seabra Xisto Cru branco 2023 | € 44,04 |
| Poeira Dusty 2021 | € 15,00 |
| Quinta do Vale Meão Meandro 2023 | € 18,88 |
| Niepoort Voyeur 2021 (Nat’ Cool Series) | € 30,15 |
| Wine & Soul Pintas Character 2022 | € 36,78 |
| Quinta do Vale Meão Vintage Port 2001 | € 81,31 |
Tenslotte nog de link die Kris deelde via de QR code op het proefblad, maar ondertussen niet meer up to date is: https://www.theportugalcollection.be/douro
Link naar wijnstreek Douro op de website van The Portugal Collection: https://www.theportugalcollection.be/wijnstreken/douro
Foto’s: © Robby Sallaets
Verslag: Marc Roovers